Έχεις μια μακρά πορεία στη λογοτεχνία και στην ποίηση. Όμως, όταν έγινες μητέρα, στράφηκες και στο παιδικό βιβλίο, με μεγάλη επιτυχία. Πόσο επηρέασε η κόρη σου και η ανατροφή της τη συγγραφική σου πορεία;

Η αλήθεια είναι ότι ξεκίνησα το 2010 με μια συλλογή διηγημάτων. Μάρτιο βγήκε, φαντάσου, και Ιούνιο του ίδιου χρόνου κυκλοφόρησε το πρώτο μου παιδικό, Η Κόκκινη Πινέζα. Νιώθω, δηλαδή, ότι κάπως πάνε παράλληλα οι κυκλοφορίες. Συνεχίζω να γράφω για ενήλικους, αλλά το φως πάει πιο πολύ στα παιδιά. Σίγουρα τα ερεθίσματα και η ανάγκη να μιλήσω στις μικρότερες ηλικίες είναι μεγάλη απ’ όταν έγινα μαμά. Άλλαξε και η προοπτική…

Πρόσφατα κυκλοφόρησαν από τις Εκδόσεις Καστανιώτη τέσσερα παιδικά βιβλία πολύ μικρού μεγέθους, που φωτίζουν τη σχέση των παιδιών με τους φροντιστές τους. «Η μαμά μου μπορεί…», «Ο μπαμπάς μου μπορεί…», «Η γιαγιά μου μπορεί…», «Ο παππούς μου μπορεί…». Απευθύνονται σε παιδιά από την κούνια! Πώς δημιουργήθηκε στο μυαλό σου αυτή η ιδέα για όλα τα «μπορεί» των ενηλίκων που το μικρό παιδί θαυμάζει;

Τι ωραίο αυτό που είπες… Των ενηλίκων που το παιδί θαυμάζει. Όντως είναι οι πιο κοντινοί του κι ίσως είναι και οι ήρωές του. Η Μάντη έφτιαξε ένα τραγουδάκι, που το έλεγε το βράδυ. Πήγαινε κάπως έτσι «η μαμά μου μπορεί να βάλει το καρφί», –ξέρει ότι αλλάζω συνεχώς πίνακες στο σπίτι– «η μαμά μου μπορεί να κάνει μετάφραση, να με αγκαλιάζει» κ.λπ. Βρήκε τα λόγια, τη μελωδία, και έγινε το τραγούδι μας. Στην ουσία, η δημιουργός είναι εκείνη. Εγώ το «άνοιξα», πρόσθεσα πράγματα, το έκανα concept, συμπεριέλαβα και τα άλλα μέλη και προχωρήσαμε.

Τα «μπορεί» του κάθε φροντιστή δεν είναι πάντοτε τα αναμενόμενα από το ενήλικο κοινό. Το παιδικό βλέμμα θαυμάζει με διαφορετικό τρόπο την καθημερινότητα των γονιών και των παππούδων του. Πώς επέλεξες τις «υπερδυνάμεις» του κάθε προσώπου; Πόσο επηρεάστηκες από τη δική σου οικογένεια;

Επηρεάστηκα πάρα πολύ. Και τα παιδικά βιβλία μπορούν να είναι αυτοβιογραφικά. Είναι η δική μου οικογένεια, όμως με όλα της τα μπορεί, τα power μπορεί, τα μπορεί που απλώς συμβαίνουν, τα αστεία τους μπορεί, όλα. Είχα γράψει περισσότερα, αλλά κάπως το μοντάραμε και είπαμε να κρατήσουμε ένα μικρότερο μέγεθος που όμως να είναι συμπεριληπτικό τόσο στο κείμενο όσο στην εικονογράφηση.

Πάμε στην εικονογράφηση, λοιπόν! Κάθε μαμά και κάθε μπαμπάς, κάθε γιαγιά και κάθε παππούς, μα και κάθε παιδί, διαφέρουν από σελίδα σε σελίδα. Πώς συνεργάστηκες με την Έλενα Καρανικολού, aka Missy Merida, ώστε να ζωντανέψει κάθε πρωταγωνίστρια και κάθε πρωταγωνιστής; Ποιες ήταν οι κατευθυντήριες που της έδωσες;

Είμαι πάρα πολύ χαρούμενη για αυτή τη γνωριμία και τη συνεργασία μας. Συνεννοούμαστε εύκολα με την Έλενα, χωρίς πολλές εξηγήσεις. Στην πορεία δημιουργήθηκε η ανάγκη να υπάρχουν πολλά πρόσωπα, να δοθεί ορατότητα σε διαφορετικούς μπαμπάδες, μαμάδες, γιαγιάδες, παππούδες. Ήταν μια πολύ γόνιμη και ζωντανή συνεργασία, γιατί το αποτέλεσμα προέκυψε με φυσικότητα, μέσα από τη δημιουργική ανάγκη.

Πώς θα πρότεινες να διαβαστούν αυτά τα βιβλία;

Να διαβαστούν από τους μεγάλους, δεν απευθύνονται μόνο στα μικρά… Να διαβαστούν χαμηλόφωνα, δυνατά, σε παιδικές χαρές, σε αγκαλιές, στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, στην αναμονή του ιατρού. Βοηθάει και το μέγεθός τους!

Αλήθεια, γιατί επιλέξατε αυτό το φορμά, μικρού μεγέθους και ολιγοσέλιδο; Το αγαπώ πολύ, αλλά σπάνια το συναντάμε… Θεωρείς ότι πέτυχε εκδοτικά;

Δεν ήταν αυτό το αρχικό πλάνο. Υπήρξαν κάποιες ανατροπές που μας οδήγησαν εκεί – και τελικά θα πω ευτυχώς. Είναι ακόμα νωρίς, ώστε να μπορώ να μιλήσω για επιτυχία αλλά εύχομαι να αγαπηθούν…

Μια και ο κοινός άξονας της σειράς είναι η οικογένεια, θα ήθελα το σχόλιό σου για την οικογένεια στη σύγχρονη Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι πλέον συναντάμε κάθε τύπο οικογένειας, παρατηρώ μια φοβική και συνάμα επιθετική στάση για κάθε διαφορετική από την «παραδοσιακή» οικογενειακή συνθήκη. Είσαι αισιόδοξη για ένα μέλλον που αποδέχεται και χωράει κάθε άνθρωπο; Με προβληματίζει το μένος μερίδας γονέων, αλλά και εκπαιδευτικών.

Αχ, η οικογένεια. Το αόρατο νήμα που συνδέει όλα μου τα βιβλία. Είναι μεγάλο ατού να μεγαλώνεις σε μια οικογένεια που σε αποδέχεται και μεγάλο τραύμα να μεγαλώνεις σε μια οικογένεια που σε πνίγει, που δεν σε ξέρει, που σε περιορίζει. Σήμερα, όλοι έχουμε έναν ανεξέλεγκτο θυμό και θέλουμε να τα βάλουμε όλα σε κουτάκια μπας και τα ταχτοποιήσουμε πιο γρήγορα. Ας γίνει και η ελληνική οικογένεια ασφαλές καταφύγιο, ας γίνει το σχολικό περιβάλλον λιγότερο επικριτικό, ας δώσουμε χώρο στην ευγένεια μπας και φτάσουμε δειλά δειλά στην αποδοχή.

Τέλος, ως μαμά μιας προέφηβης, τι είναι αυτό που σε απασχολεί και σε αγχώνει περισσότερο σχετικά με τη σχολική, και όχι μόνο, καθημερινότητά της;

Περίμενε από τον Ιούλιο να ανοίξουν τα σχολεία. Μιλάμε για φοβερή λαχτάρα… Οπότε τώρα, παρά το πρόγραμμα που εμένα που αγχώνει, η ίδια πετάει! Μου αρέσει που βρίσκει τη φωνή της, που έχει το δικό της στιλ, με νοιάζει να έχει φίλους, παρέα, να νιώθει ότι η δασκάλα είναι σύμμαχός της, να ανακαλύπτει τις μουσικές της, να έχει χρόνο να ζωγραφίζει, να διαβάζει τα δικά της. Με τρομάζει το πόσο ρομποτική έχει γίνει η καθημερινότητα αλλά χαίρομαι που εκείνη δεν τη βιώνει έτσι. Όσο για τις αλλαγές της προεφηβείας, είναι εδώ και προσπαθώ να είμαι κοντά της, να εξηγώ και κάπως να τα περνάμε σαν μεταβάσεις και όχι σαν μια πίστα τρομακτική και άγνωστη.

Δείτε όλα τα βιβλία της Στέργιας Κάββαλου στην προσωπική της ιστοσελίδα εδώ.
Η Στέργια Κάββαλου γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1982 στην Αθήνα. Είναι ποιήτρια, πεζογράφος, συγγραφέας παιδικών βιβλίων και μεταφράστρια. Σπούδασε γαλλική γλώσσα και φιλολογία, λογοτεχνική μετάφραση και πολιτιστική διαχείριση.

The post Στέργια Κάββαλου: Η οικογένεια είναι το αόρατο νήμα που συνδέει όλα μου τα βιβλία appeared first on Στεργια Καββαλου.

Και το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτές οι φράσεις μπορεί να μοιάζουν μικρές και αθώες, αλλά τα παιδιά τις ακούν, τις αποθηκεύουν και κάποια στιγμή μπορεί να αρχίσουν να αναρωτιούνται όχι «τι μου αρέσει;», αλλά «τι επιτρέπεται να μου αρέσει;».

Στο podcast αυτό και με αφορμή ένα παιδικό βιβλίο η Δέσποινα Σουγιούλ ανοίγει μια κουβέντα για τα έμφυλα στερεότυπα μα την Δανάη Δεληγιώργη, ψυχοπαιδαγωγό και την Στέργια Κάββαλου συγγραφέα.

The post Η Στέργια Κάββαλου μιλά για τα έμφυλα στερεότυπα στην παιδική ηλικία σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση podcast appeared first on Στεργια Καββαλου.

Τι είναι εκείνο που σας ωθεί να γράφετε;

Στέργια Κάββαλου: Γράφω από πηγαία ανάγκη, είναι κάτι οργανικό. Υποθέτω ότι θέλω να πω το πώς εγώ βλέπω την πραγματικότητα γιατί νομίζω ότι αυτό συνθέτει μια εικόνα που μπορεί να αφορά και άλλους.

Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για εσάς είναι να καταφέρετε να εκφράσετε τη σκέψη σας πάνω στο χαρτί;

Σ.Κ.: Δεν μου είναι δύσκολο. Το ερώτημα είναι αν θέλω, πότε είμαι έτοιμη να το κάνω και ποιο είναι το όραμά μου. Επειδή από το 2010, που βγήκε η πρώτη μου συλλογή με διηγήματα, έχω γράψει ποίηση, μυθιστόρημα, βιβλία για παιδιά και θέατρο είναι διαφορετική η διαδικασία που σε ωθεί να αποτυπώσεις στο χαρτί αυτό που έχεις κάθε φορά στο μυαλό σου.

Ποιες είναι οι επιρροές σας;

Σ.Κ.: Φαντάζομαι ότι αναφέρεστε σε λογοτεχνικές επιρροές τις οποίες όμως δεν ξέρω να προσδιορίσω. Είναι άλλο να απολαμβάνεις να διαβάζεις έναν συγγραφέα και άλλο το πώς η γραφή του εγγράφεται στη δική σου ποιητική μνήμη. Η παρατήρηση των μικρών πραγμάτων, η ζωγραφική, η μουσική, η έκπληξη, οι κινήσεις και οι σκέψεις των παιδιών, αυτές είναι οι πραγματικές μου επιρροές.

Ποια θεματολογία κρατεί τον κυρίαρχο ρόλο στα έργα σας;

Σ.Κ.: Ξεκάθαρα η οικογένεια. Η δυναμική της, το πλαίσιό της, η αποδοχή και η απόρριψή της. Η αρχή και το τέλος της ζωής και το τραύμα.

Πείτε μας λίγα λόγια για το βιβλίο σας.

Σ.Κ.: Η Στέλλα, η ηρωίδα του έργου, καλείται να μαζέψει τα μπογαλάκια της και να φύγει από το συζυγικό σπίτι. Έχει μπλοκάρει, δεν είναι εύκολο και μοιάζει ακίνητη ενώ γύρω της οι κούτες είναι έτοιμες και η μεταφορική κλεισμένη. Σε αυτό τον κενό χρόνο αναρωτιέται για τη ζωή της και με τη βοήθεια ενός τυχαίου περαστικού ουσιαστικά καταλαβαίνει ότι ήρθε η ώρα για την αλλαγή.

Συγγραφέας γεννιέσαι ή γίνεσαι;

Σ.Κ.: Και τα δύο. Είναι θέμα απόφασης. Όλοι γεννιόμαστε με άπειρες δυνατότητες. Υποθέτω πως αν καταλάβεις σχετικά νωρίς προς τα πού πηγαίνεις, τι είναι αυτό που σε καλεί, ποια είναι η δική σου ξεχωριστή δύναμη και το ακολουθήσεις όλα θα μοιάζουν τόσο νομοτελειακά στημένα που θα νιώθεις ότι γεννήθηκες γι’ αυτό. Εγώ, μέσα μου, αυτό ήθελα να κάνω από μικρή, αυτός νιώθω ότι είναι ο βασικός μου δρόμος. Αλλά δεν είναι ούτε μόνο αυτός ούτε μια ευθεία που θα σε πάει έτσι μέχρι το τέλος της ζωής σου.

Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στον τομέα της λογοτεχνίας τι θα ήταν αυτό;

Σ.Κ.: Θα ήθελα κάποτε να σταματήσουν να αντιμετωπίζονται οι συγγραφείς και οι μεταφραστές ως χομπίστες και η χώρα να καταλάβει ότι στηρίζω τον πολιτισμό σημαίνει στηρίζω με όλους τους τρόπους τη λογοτεχνία του τόπου, τους εκφραστές και τους φορείς της.

Έχετε επόμενα συγγραφικά σχέδια;

Σ.Κ.: Τον Απρίλιο του 2026 θα κυκλοφορήσει μια νέα σειρά βιβλίων για παιδιά από τις εκδόσεις Καστανιώτη για την οποία είμαι τρομερά ενθουσιασμένη. Είναι εμπνευσμένη, όπως και άλλα μου βιβλία, από την κόρη μου, τη Μάντη.

Η Στέργια Κάββαλου μίλησε για το θεατρικό της Δεν μένω πια εδώ που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν.

The post Η Στέργια Κάββαλου για το Δεν μένω πια εδώ appeared first on Στεργια Καββαλου.

Για ποιον λόγο ασχοληθήκατε με τη γραφή;

Μου άρεσε από μικρή να παίζω με τις λέξεις. Μου φαινόταν φανταστικό να μπορώ κάποτε να γράψω ένα δικό μου βιβλίο, διάβαζα αρκετά ως παιδί. Μεγαλώνοντας κατάλαβα ότι το έχω ανάγκη. Γράφω αρκετά βιωματικά κι ίσως αυτός να είναι ένας τρόπος να κάνω την εσωτερική μου φωνή να ακουστεί και να ενωθεί με τα τραύματα, τις λύπες, τα αδιέξοδα και τους προβληματισμούς των αναγνωστών.

Πόσο εύκολη ή δύσκολη είναι η συγγραφή για εσάς;

Όταν γράφω είμαι σε εγρήγορση, απόλυτα αφοσιωμένη και παρασυρμένη από την ιδέα. Βιάζομαι να τη δω στο χαρτί, νιώθω την αδρεναλίνη στο κόκκινο, δεν κοιμάμαι καλά αλλά νιώθω ότι αυτό ακριβώς πρέπει να κάνω. Έχει μια ικανοποίηση η όλη διαδικασία που δύσκολα περιγράφεται.

Μοιραστείτε μαζί μας τη στιγμή που αποφασίσατε να γράψετε το πρώτο σας βιβλίο.

Το πρώτο ήταν ένα παραμύθι. Είχα δει ότι κάποιος εκδοτικός θα έκανε έναν διαγωνισμό και χωρίς να έχω κάτι, έγραψα μια ιστορία για παιδιά και την έστειλα. Δεν κέρδισα τον διαγωνισμό, κέρδισα όμως την ιστορία και την αποκάλυψη ότι «αυτό μου αρέσει, μπορώ να το κάνω».

Ποιος είναι ο πρώτος άνθρωπος που διαβάζει το βιβλίο σας όταν το τελειώσετε;

Τα βιβλία για παιδιά, η κόρη μου. Τα υπόλοιπα κανείς. Κατευθείαν ο εκδότης.

Εμπεριέχουν οι ήρωές σας ένα κομμάτι του εαυτού σας και σε ποιον βαθμό;

Σε τεράστιο βαθμό. Ακόμα και τα παιδικά. Κι αν μια εμπειρία δεν είναι δική μου, την έχω δει στο περιβάλλον μου, με έχει προβληματίσει, την έχω αγγίξει νοερά.

Απευθύνεστε σε συγκεκριμένο πρόσωπο όταν γράφετε ένα βιβλίο;

Δεν έχω ποτέ κάνει εικόνα κάποιο πρόσωπο αλλά πάντα εκπλήσσομαι από το ποιοι έχουν αγαπήσει τα κείμενά μου, και αυτό είναι και το ωραίο.

Έχετε αγωνία για τις αντιδράσεις των αναγνωστών σας;

Έχω, πώς δεν έχω… Αλλά τη μεγαλύτερη αγωνία την περνάω όταν το γράφω. Μετά κάπως ηρεμώ και ελπίζω για καλή αποδοχή.

Πόσο τολμηρός είστε στη γραφή σας; Θέτετε περιορισμούς στον εαυτό σας λόγω κοινωνικών συμβάσεων;

Δεν θα το έλεγα. Αν θέλω κάτι να πω, θα το πω. Δυσκολεύομαι να κρατήσω το στόμα μου κλειστό.

Από τι πάσχει κατά τη γνώμη σας η ελληνική λογοτεχνία;

Το πρόβλημα δεν είναι ελληνική λογοτεχνία αλλά η έλλειψη σεβασμού από τους ίδιους τους εκδότες προς το πρόσωπο και το έργο του συγγραφέα. Αν δεν εκτιμάς εσύ το άτομο με το οποίο συνεργάζεσαι και σου φταίνε όλοι οι άλλοι κρίκοι της αλυσίδας, είναι πρόβλημα.

Ποια ήταν η αφορμή για το τελευταίο σας βιβλίο;

Ο πραγματικός χωρισμός μιας φίλης μετά από πολλά χρόνια γάμου. Το Δε μένω πια εδώ μιλάει για τη δυσκολία της νέας αρχής, τον απολογισμό της κοινής πορείας με έναν τρόπο θυμωμένο, νοσταλγικό και γλυκό μαζί.

Η Στέλλα περιμένει τη μεταφορική. Πρέπει να τελειώνει με τις κούτες και να αφήσει το σπίτι όπου πέρασε τη μισή της ζωή. Εκτός από τους τοίχους, θα αφήσει μαζί και τη συζυγική της ταυτότητα. Ανάμεσα σε κούτες, θύμησες, αντοχές μετρά όσα έχασε και όσα θα της λείψουν.

Η απρόσμενη συνάντηση με τον νεαρό Άλεξ θα της δώσει το τελικό σπρώξιμο που χρειάζεται για να βγει έξω από την πόρτα, θα τη γεμίσει ευγνωμοσύνη για το τυχαίο και θα γίνει αστέρι, όχι από αυτά που σβήνουν αλλά από εκείνα που καθοδηγούν.

Η Στέργια Κάββαλου γεννήθηκε το 1982. Είναι πεζογράφος, ποιήτρια, συγγραφέας παιδικών βιβλίων και μεταφράστρια. Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορούν τα βιβλία της: Άλκηστις (θέατρο, 2015), Αλτσχάιμερ trance (διηγήματα, 2020) και Κονέκτικατ (διηγήματα, 2021).

Το Δεν μένω πια εδώ είναι το δεύτερο θεατρικό έργο της.

The post Εκ βαθέων: Στέργια Κάββαλου appeared first on Στεργια Καββαλου.

Συνέντευξη στη Βίκυ Πορφυρίδου

Δεν μένω πια εδώ. Ένας τίτλος με διττή σημασία. Τι σημαίνει για εσάς;

Πέρα από το προφανές, ότι η πρωταγωνίστρια, η Στέλλα, είναι έτοιμη για μετακόμιση, άρα πρακτικά δεν θα μένει στο ίδιο σπίτι, το «δεν μένω πια εδώ» δείχνει με αποφασιστικό τρόπο την αλλαγή. Έχει ένα θάρρος και φωνάζει ότι «δεν μένω στα ίδια» και αυτό είναι απελευθερωτικό.

Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να γράψετε το συγκεκριμένο θεατρικό έργο; Υπάρχει κάποια προσωπική εμπειρία πίσω από την ιστορία της Στέλλας;

Η αλήθεια είναι ότι με την Έφη τη Νιχωρίτη που πρωταγωνιστεί και σκηνοθετεί την παράσταση θέλαμε να ξανακάνουμε κάτι μαζί. Η πρώτη μας συνεργασία ήταν με το έργο μου Άλκηστις, ο μονόλογος της εξώπορτας. Υπήρχε κοντινός μας άνθρωπος που περνούσε κάτι αντίστοιχο. Διαζύγιο και υποχρεωτική αλλαγή οικίας, και σίγουρα, επειδή έβλεπα τις δυσκολίες, τα αδιέξοδα και τον πόνο, ήθελα να γράψω κάτι να δώσει και σε αυτόν τον άνθρωπο το σπρώξιμο, κάτι σαν χτύπημα στην πλάτη που λέει «μπορείς, θα τα καταφέρεις». Επίσης είναι πάντα challenging να βλέπεις μια μεσήλικη γυναίκα να αλλάζει τη ζωή της, τις σταθερές της, τα σημεία αναφοράς της επειδή το έτερον ήμισυ χρόνων αποφάσισε ότι δεν μπορεί άλλο έτσι. Κι αφού αυτός δεν μπορεί έτσι, η Στέλλα και κάθε Στέλλα θα μπορείς αλλιώς, καλύτερα.

Ποιον ρόλο παίζει η συνάντηση με τον νεαρό Άλεξ στη μεταμόρφωση της πρωταγωνίστριας;

Δεν συμβαίνει κάτι θεαματικό με τη συνάντησή τους όμως αυτό είναι το θέμα. Μια απλή κουβέντα, ένα νοιάξιμο, ένα μοίρασμα μπορεί να είναι αρκετά για να σε βγάλουν από την τρύπα στην οποία καταβυθίζεσαι, και να σε βγάλουν στο φως και τον αέρα.

Σκέφτεστε να συνεχίσετε τη ζωή της Στέλλας σε ένα επόμενο βιβλίο ή θεατρικό έργο, ή θεωρείτε ότι η ιστορία της ολοκληρώνεται εδώ;

Δεν ξέρω πόσο εφικτά είναι τα sequels στα θεατρικά έργα αλλά σίγουρα όλα επιτρέπονται.

Γράφετε πεζά, ποιήματα, παιδικά βιβλία. Γιατί θελήσατε να αποδώσετε τη συγκεκριμένη ιστορία σε ένα θεατρικό κείμενο;

Ήθελα πάρα πολύ να γράψω κάτι για ενήλικες αφού είχε περάσει καιρός από την τελευταία μου συλλογή διηγημάτων, το Κονέκτικατ. Η Έφη όμως ήταν σίγουρα η αφορμή και η έμπνευση. Μου ζήτησε να γράψω κάτι, κι εγώ άλλο που δεν ήθελα!

Όταν το θεατρικό αυτό ανεβεί για πρώτη φορά στη σκηνή, τι θα θέλατε να νιώσει το κοινό; Τι μήνυμα ή προβληματισμό ελπίζετε να πάρει μαζί του κάποιος μετά την παράσταση;

Ότι όλοι είμαστε ευάλωτοι, αδύναμοι και απεγνωσμένοι, και ότι αυτό είναι εντάξει. Και ότι την αμέσως επόμενη στιγμή ή την όποια στιγμή, μπορούμε να γίνουμε θηρία και κύριοι του εαυτού μας. Ότι η αλληλεγγύη σώζει τη μέρα, ότι ποτέ δεν είναι αργά να βρούμε τη δική μας φωνή.

The post Η Στέργια Κάββαλου δεν μένει πια εδώ appeared first on Στεργια Καββαλου.

Η Στέργια Κάββαλου είναι μια δημιουργός που δεν χωρά σε μία μόνο ταμπέλα. Πεζογράφος, ποιήτρια, μεταφράστρια και αναγνωρισμένη συγγραφέας παιδικών βιβλίων, επιστρέφει με ένα νέο θεατρικό έργο, το «Δεν μένω πια εδώ».

Με αφορμή το βιβλίο της, μιλά για την επώδυνη αλλά λυτρωτική διαδικασία της αλλαγής, τη δύναμη των τυχαίων συναντήσεων, και την ανάγκη ο πολιτισμός στην Ελλάδα να αποκτήσει ξανά ουσιαστικό περιεχόμενο και σεβασμό προς τους δημιουργούς του.

Συνέντευξη στον Γιάννη Τσιρόγλου για την Κουλτουρόσουπα

-Η ηρωίδα σας στο νέο βιβλίο «Δεν μένω πια εδώ», η Στέλλα, βρίσκεται στην οριακή στιγμή μιας μετακόμισης. Γιατί επιλέξατε αυτή τη συγκεκριμένη συνθήκη —τις κούτες και τους γυμνούς τοίχους— ως φόντο για τον απολογισμό μιας ζωής;

Αρχικά να πω ότι η ιδέα ήρθε από μια πραγματική συνθήκη. Έβλεπα μια φίλη μου να ετοιμάζεται να φύγει από το συζυγικό σπίτι, το πόσο δύσκολο, το πόσο σπαρακτικό είναι. Την έβλεπα να μη θέλει να το κάνει αλλά να πρέπει, αφού υπήρχε και δικαστική απόφαση. Να κάνει ένα βήμα μπροστά και σαράντα πίσω. Οπότε ήθελα να βάλω τη Στέλλα να σταθεί εκεί, στο ένα βήμα πριν τη νέα ζωή. Εκεί βλέπεις πιο καθαρά πώς έγραψαν μέσα σου τα περασμένα.

-Στο έργο, η Στέλλα αφήνει πίσω της τη «συζυγική της ταυτότητα». Πόσο επώδυνη αλλά και λυτρωτική είναι τελικά η διαδικασία του να επαναπροσδιορίζεις τον εαυτό σου μετά από χρόνια συνύπαρξης;

Όταν τα χρόνια είναι πάρα πολλά φαντάζομαι πως μόνο πόνο νιώθεις. Βέβαια εξαρτάται από το πόσο αυτή η συζυγική ταυτότητα σε έχει καθορίσει. Αν είχε καλύψει όλες τις άλλες σου πτυχές και εκφράσεις, θα πονέσεις και θα πονάς. Αλλά ο πόνος είναι φίλος. Σου δείχνει τι πρέπει να αλλάξεις. Για εμένα που είμαι άνθρωπος των αλλαγών και όχι του ετεροπροσδιορισμού, αυτό φαντάζει λυτρωτικό. Όμως αναγνωρίζω ότι τα πράγματα δεν είναι μαύρα ή άσπρα. Σε κάθε περίπτωση όταν ανοίξεις την πόρτα και φύγεις, καλό είναι να έχεις φόρα. Για εμένα το καινούριο έχει μόνο θετικό πρόσημο, για την ηρωίδα όχι. Στην αρχή του έργου μοιάζει να μην είναι έτοιμη. Όταν όμως τα σκέφτεται όλα και τα λέει δυνατά και με τη βοηθητική παρουσία του Άλεξ φυσικά, αποκτά αυτή τη φόρα που της έλειπε.

-Ο νεαρός Άλεξ εμφανίζεται ως ένας «από μηχανής θεός» ή ως ένας καθρέφτης; Τι συμβολίζει η τυχαία συνάντησή τους για την εξέλιξη της Στέλλας;

Την αξία των τυχαίων συναντήσεων. Ο Άλεξ βρίσκεται εκεί από λάθος αλλά τελικά την ακούει, την ακούει πραγματικά. Όχι επειδή δεν έχει τι άλλο να κάνει αλλά γιατί και οι δύο έχουν ανάγκη από «επαφή». Ανθρώπινη, ατόφια επαφή. Τίποτα το ερωτικό, τίποτα το ωφελιμιστικό.

-Ο τίτλος «Δεν μένω πια εδώ» εκτός από κυριολεκτικός, μοιάζει και βαθιά εσωτερικός. Είναι μια δήλωση απομάκρυνσης από το παρελθόν ή μια υπόσχεση για ένα νέο παρόν;

Είναι νομοτελειακός. Από τη στιγμή που δεν θα μένει πια στο σπίτι με τον άντρα της, το «οικογενειακό», δεν μένει και στις συνθήκες που χαρακτήριζαν την καθημερινότητα αυτής της συνύπαρξης. Αναγκαστικά…

-Αυτό είναι το δεύτερο θεατρικό σας έργο μετά την «Άλκηστη» (2015). Τι σας έκανε να επιστρέψετε στη θεατρική φόρμα και πώς νιώθετε ότι έχει εξελιχθεί η «φωνή» σας στο ενδιάμεσο;

Δεν ξέρω πόσο μπορώ να το απαντήσω. Τα credits και για το συγκεκριμένο θεατρικό και για την Άλκηστη πάνε στην ηθοποιό Έφη Νιχωρίτη. Μου ζήτησε να γράψω κάτι για εκείνη το 2015. Η Άλκηστις ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία από την ίδια και είπαμε να το επαναλάβουμε δέκα χρόνια μετά. Το «Δεν μένω πια εδώ» το έγραψα το καλοκαίρι του 2025. Ελπίζω να μην κάνω άλλα δέκα χρόνια να γράψω θέατρο!

-Ποίηση, πεζογραφία, παιδικό βιβλίο, μετάφραση και θέατρο. Πώς καταφέρνετε να ισορροπείτε ανάμεσα σε τόσο διαφορετικά είδη και τι σας προσφέρει το κάθε είδος ξεχωριστά;

Γενικά η ισορροπία είναι το ζητούμενο. Αγαπώ τα άκρα. Γι’ αυτό και γράφω για παιδιά αλλά και στα διηγήματά μου υπάρχουν πολλοί ηλικιωμένοι. Από την άλλη δε νιώθω τα διαφορετικά είδη ως μπάλες ή βαρίδια που πρέπει να κουμαντάρω. Σίγουρα έχω γράψει περισσότερα βιβλία για παιδιά απ’ ότι οτιδήποτε άλλο. Πρόσφατα συνάντησα έναν φίλο ποιητή που είχα να δω χρόνια, σε μια εκδήλωση για τους ποιητές του 21^ου αιώνα στην οποία συμμετέχω και μου είπε «εσύ είσαι του παιδικού αλλά φλερτάρεις και με εμάς». Τρεις ποιητικές συλλογές δεν είναι φλερτ. Υπάρχει η τάση να θέλουμε να κατατάσσουμε τους άλλους. Πόσο μονοδιάστατο…Δεν είμαστε ένα πράγμα.

-Το παιδικό σας βιβλίο «Η ντουλάπα» διακρίθηκε με το White Raven Award. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση όταν γράφετε για παιδιά, ώστε να αποφύγετε τον διδακτισμό και να αγγίξετε την ουσία;

Η Ντουλάπα είναι ένα βιβλίο που αγαπάω πολύ και χαίρομαι που διακρίθηκε. Στο εξωτερικό πάντα. Εδώ ήταν υποψήφιο στα βραβεία του Αναγνώστη και μέχρι εκεί. Όταν ο εκδότης στον οποίον απευθύνθηκα αρχικά μου είπε «Θέλεις να μας πάρουν με τις πέτρες οι μαμάδες; Χρειάζεσαι έναν πιο μικρό και εναλλακτικό εκδοτικό» επειδή το βιβλίο μιλάει για ένα αγόρι που αγαπάει και το ροζ και το μοβ, που θέλει να παίζει και με κούκλες και με ιππότες, καταλαβαίνουμε ότι ο διδακτισμός έρχεται από το σύστημα. Κι εγώ είμαι πολύ μακριά από αυτό.

-Έχετε σπουδάσει Γαλλική Φιλολογία και Μετάφραση. Πόσο έχει επηρεάσει η γαλλική κουλτούρα και λογοτεχνία τον δικό σας τρόπο γραφής;

Έχω μία τρομερή αγάπη στη γαλλική γλώσσα και έχω ζήσει στη Γαλλία, όχι όμως όσο θα ήθελα. Φανταστείτε ότι τις προάλλες με ρώτησε η κόρη μου αν θα ήθελα να ήμουν Γαλλίδα. Εντάξει, γελάσαμε, αλλά βλέπει το παιδί…Δεν μπορώ να προσδιορίσω τον τρόπο που με έχει επηρεάσει η επαφή μου με τη γαλλική κουλτούρα-μπορεί να μου έδωσε μια μπλαζέ ανυπακοή- αλλά θα ήθελα πολύ να δω κάποια βιβλία μου να μεταφράζονται στα γαλλικά.

-Η συλλογή διηγημάτων σας «Αλτσχάιμερ Trance» είχε προκαλέσει αίσθηση. Σας ελκύουν τα θέματα που αφορούν τη μνήμη, τη φθορά και την απώλεια;

Ήταν το πρώτο μου βιβλίο που κυκλοφόρησε όταν ήμουν 27 χρονών. Αργότερα επανεκδόθηκε από το Βακχικόν. Έχει την ορμή της πρώτης έκθεσης που θέλεις όλα να τα πεις, χωρίς φίλτρα, λογοτεχνικές συμβάσεις. Σίγουρα η απώλεια είτε αυτό σημαίνει να χάνεις τον εαυτό σου όπως η ηρωίδα του ομώνυμου διηγήματος που πάσχει από Αλτσχάιμερ είτε να χάνεις κυριολεκτικά τη ζωή σου είτε να βλέπεις τις σχέσεις σου με τους άλλους να αλλάζουν.

-Ως μεταφράστρια, «δανείζετε» τη φωνή σας σε άλλους συγγραφείς. Πόσο εύκολο είναι να επιστρέφετε μετά στη δική σας αμιγώς προσωπική γραφή;

Τις περισσότερες φορές ανυπομονώ να τελειώσω τη μετάφραση και να έχω λίγες μέρες μετά κενές να γράψω κάτι δικό μου. Παράλληλα δεν νομίζω να τα έχω καταφέρει ποτέ. Βυθίζεσαι στο σύμπαν ενός άλλου και δεν μπορείς να υψώσεις τη δική σου φωνή. Εγώ τουλάχιστον. Μετά από μια μετάφραση, πρέπει να πετάξω πράγματα, να φτιάξω ξανά το γραφείο μου, να αποσυμπιεστώ για μια δυο μέρες και μετά να προλάβω να γράψω τις δικές μου ιδέες.

-Ποια είναι η γνώμη σας για τη θέση του σύγχρονου νεοελληνικού έργου στις ελληνικές σκηνές; Δίνεται αρκετός χώρος στους νέους δημιουργούς ή παραμένουμε προσκολλημένοι στα κλασικά κείμενα;

Υπάρχει προσκόλληση σε συγκεκριμένα κείμενα που μπορεί να καταντάει από βαρετή μέχρι γραφική. Όμως οι παραγωγές είναι τόσες πολλές που αναγκαστικά γίνονται πολυφωνικές. Το σύγχρονο νεοελληνικό έργο είναι πάντα στον θεατρικό χάρτη αλλά χρειάζεται περισσότερους προβολείς.

-Πιστεύετε ότι το ελληνικό θέατρο σήμερα τολμά να αγγίξει επίκαιρα κοινωνικά ζητήματα ή αναλώνεται σε μια εσωστρέφεια;

Ίσως η εσωστρέφεια να είναι πιο έντονη στους διηγηματογράφους. Στο θέατρο νιώθω ότι αυτό κάπως καταλύεται. Η εσωστρέφεια βέβαια πάντα είναι η αφετηρία αλλά είμαστε όντα κοινωνικά οπότε κάθε λέξη, κάθε γραφή, κάθε σκηνή είναι πράξη πολιτική.

-Πώς βλέπετε τη σχέση μεταξύ λογοτεχνίας και σκηνής; Υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στους συγγραφείς και τους ανθρώπους της πράξης (σκηνοθέτες, ηθοποιούς);

Χαίρομαι που βλέπω όλο και περισσότερα λογοτεχνικά κείμενα να διασκευάζονται για το θέατρο. Σημαίνει πως κάποιος ψάχνει, ζητάει, θέλει να ζωντανέψει το βιβλίο που τον συγκλόνισε εμπρός μας και να μας κάνει να το «διαβάσουμε» αλλιώς. Στη δική μου περίπτωση και επειδή το «Δεν μένω πια εδώ» θα ανέβει την άνοιξη, η επικοινωνία είναι άμεση, συνεχής και ζωντανή.

-Ως μια γυναίκα δημιουργός, πώς κρίνετε την ορατότητα των γυναικών συγγραφέων στο σύγχρονο πολιτιστικό τοπίο της χώρας;

Γενικά οι συγγραφείς δεν είμαστε πουθενά. Είμαστε ούτως ή άλλως αόρατοι για το κράτος. Όσες και όσοι γράφουμε παιδικά, μας θυμούνται κοντά στην Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου, τότε μας θέλουν όλοι στα σχολεία να κάνουν το χρέος τους και τέλος. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν υπάρχει σεβασμός στον δημιουργό. Η απαξίωση και η αορατότητα δεν είναι μόνο θέμα φύλου αλλά και ιδιότητας. Το να είσαι γυναίκα και να προσπαθείς να υπάρξεις στην Ελλάδα του σήμερα είναι challenging από μόνο του. Αν θέλεις να δημιουργήσεις κιόλας, καλό κουράγιο.

-Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στον τρόπο που παράγεται ο πολιτισμός στην Ελλάδα σήμερα, τι θα ήταν αυτό;

Τι να πρωτοπώ…Πολιτισμός είναι ο τρόπος που θα χωρίσεις δύο παιδιά που τσακώνονται στην τάξη, που θα μάθεις στο παιδί σου να μοιράζεται το φαγητό του με τον συμμαθητή του που δεν έχει, είναι το πώς αντιμετωπίζεις εκείνους που διδάσκουν εικαστικά, μουσική και θεατρική αγωγή εσύ ως μαμά, μπαμπάς, διευθυντής, συνάδελφος και ως κράτος, είναι η σχολική σου βιβλιοθήκη, η οδική σου συμπεριφορά, το να σέβεσαι τον εαυτό σου και να καταλαβαίνεις ότι είσαι μέρος ενός συνόλου κι όχι εσύ και κανένας άλλος, ότι είμαστε όλοι στο εμείς.

Οι διάφοροι φορείς παίρνουν ό,τι χρήματα παίρνουν και κάνουν μια δράση να πουν ότι την έκαναν και τέρμα. Το βλέπουμε όσοι συμμετέχουμε σε εκθέσεις εδώ και στο εξωτερικό. Να βγει η υποχρέωση, να πούμε ότι το κάναμε και γεια σας. Είναι και αυτή η λατρεία της αρχαιότητας που έρχεται όχι από τη βαθιά γνώση της αλλά από τη βεβαιότητα ότι αυτό θα φέρει κέρδη. Ατελείωτη παρελθοντολογία με αισθητική τουριστικής καμπάνιας των 80’s.

Το ελληνικό κράτος δεν μοιάζει να θέλει να είναι relevant. Ας μάθουμε στα παιδιά μας να ζούνε με ενσυναίσθηση, να λαμπρύνουν τη ζωή τους με τέχνη και εμείς οι δημιουργοί ας κάνουμε περισσότερη φασαρία στις διεκδικήσεις μας. Το ελληνικό κράτος είναι σε βαθιά κατάθλιψη. Κάποτε να καταλάβουμε ότι η τέχνη είναι φάρμακο.   Διάβαζα ότι στην Ιρλανδία οι καλλιτέχνες θα παίρνουν ένα επίδομα για να μπορούν απερίσπαστοι να αφοσιωθούν στο έργο τους. Εδώ το ακούμε και γελάμε και κλαίμε μαζί ενώ ταυτόχρονα σκάμε από τη ζήλεια μας.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

The post Στέργια Κάββαλου: «Κάθε γραφή είναι πράξη πολιτική» appeared first on Στεργια Καββαλου.

Διαβάστε περισσότερα…

The post ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ. ΨΗΦΙΖΟΥΝ 100 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ appeared first on Στεργια Καββαλου.

The post Στέργια Κάββαλου «Μια ιδέα έχει από μόνη της κάτι το ανατρεπτικό» appeared first on Στεργια Καββαλου.

Μου αρέσουν τα κείμενά της. Μια ταυτοτική γραφή, με αυθυπαρξία και μέλλον, από την ποίηση και το διήγημα, μέχρι το μυθιστόρημα και το παιδικό βιβλίο. Η Στέργια Κάββαλου μπορεί να ζουμάρει σε μια ζέβρα και να κάνει ένα πεντάχρονο να παρατηρήσει τη μύτη και τα αυτιά της, να ψάξει τους ήχους της. Μπορεί να μετατρέψει ένα κουτάλι σε κάτι σημαντικό, να περιγράψει μια οριακή στιγμή χωρίς κανόνες, μόνο με την εγκυρότητα ενός πυκνού βιώματος. Μπορεί να είναι στην Κρήτη, σε ένα σημείο κοντά στον ουρανό, με την κόρη της, την Μάντη, «διατηρώντας τα πράγματα ολόκληρα».  Μπορεί τα πάντα και είναι πολύ κουλ.

Στέργια, σε φαντάζομαι με ένα μολύβι κι ένα σημειωματάριο. Επίσης, στα μάτια μου είσαι μια πένα ταχύτατη. Τι ισχύει στα αλήθεια;

Ένα στα δύο. Δεν έχω ποτέ μαζί μου μολύβια ή στυλό ούτε και χαρτάκια. Μου έχει τύχει όμως να σημειώσω πράγματα στο κινητό, που έγιναν παιδικά βιβλία. Η ταχύτητα, ισχύει. Υπάρχει παραγωγή γιατί νομίζω ότι και ως άνθρωπος έχω μια φόρα, μια ανυπομονησία.

Είσαι για τις ιστορίες. Ήσουν από πάντα;

Νομίζω πως ό,τι μού συμβαίνει το τοποθετώ στο πλαίσιο μιας γενικότερης αφήγησης. Τα βλέπω όλα λίγο κινηματογραφικά.

Το παιδικό βιβλίο, που σαφέστατα είναι ένα είδος δύσκολο, προέκυψε με τον ερχομό της Μάντης;

Η Μάντη γεννήθηκε το 2016. Μέχρι το 2016, είχα ήδη εκδώσει πέντε βιβλία για παιδιά. Με ενδιέφερε από πριν να βρω τρόπο να μιλήσω στα παιδιά, αλλά με τον ερχομό της κόρης έγινε πιο επιτακτικό, πιο εύκολο και πιο fun.

Πώς γράφεις και πού γράφεις; Πώς έρχεται αυτή η θεότητα, που λέγεται έμπνευση;

Αυτή η υψηλή κυρία, λοιπόν, έρχεται σε μια πιο σύνθετη σκέψη που κάνεις, σε βρίσκει στον δύσκολο αποχωρισμό μιας ανάμνησης, σε μια αστεία λεπτομέρεια του σπιτιού, στην απόχρωση μιας παιδικής φωνής, στην παρατήρηση της πιο κραυγαλέας και της πιο ανεπαίσθητης κίνησης. Άλλες φορές, σε παίρνει από τα μούτρα, άλλες είναι πιο ευγενική, χτυπάει πρώτα, πριν μπει. Γράφω στο λάπ τοπ μου, στο γραφείο μου. Είναι ένα πολύχρωμο μικρό δωμάτιο με βιβλιοθήκη, πολλές ζωγραφιές της Μάντης στους τοίχους, το crate της Νίνας και κάτι αλλόκοτους πίνακες.

Πώς βρίσκεις την αποτελεσματική γλώσσα που μιλάει στην ψυχή του πεντάχρονου, οκτάχρονου, δεκάχρονου αναγνώστη;

Θυμάμαι να είμαι πέντε, οκτώ, δέκα. Κι όταν το ξεχνάω το βλέπω γύρω μου. Αλλά επειδή αναπολώ κι εμμένω στην παιδική μου ηλικία, για διάφορους λόγους, δεν τον ξεχνάω συχνά.

Ποιες θεματικές, όσον αφορά στο παιδικό βιβλίο, θίγονται λιγότερο στην Ελλάδα σε σχέση με το εξωτερικό;

Η ταυτότητα φύλου, τα στερεότυπα αναφορικά με το φύλο και την ομορφιά, η έννοια της διευρυμένης οικογένειας.

Τα παιδιά τελικά διαβάζουν και τι;

Διαβάζουν τα βιβλία που θα διαλέξουν τα ίδια από τη σχολική βιβλιοθήκη μία στο τόσο, εκείνα που μπορεί να τους χαρίσουν σε κάποιο πάρτι, τα βιβλία που αγοράζουν οι γονείς τους, αλλά πιο συχνά διαβάζουν υπότιτλους, τα κείμενα στα κουτιά των δημητριακών, τις πινακίδες των δρόμων, τα credits στις τηλεοπτικές σειρές. Τα μικρότερα παιδιά είναι πιο συστηματικοί «αναγνώστες», γιατί θα υπάρξει έστω αυτή η μία ιστορία τη μέρα που θα τα βάλει για ύπνο, θα υπάρξει η νηπιαγωγός που θα διαβάσει το παραμύθι. Από μια ηλικία και μετά, η ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων είναι επιλογή, η οποία σπάνια ενθαρρύνεται, με ευφάνταστο τρόπο, από το σχολείο.

Μίλησέ μου για το τελευταίο σου βιβλίο και την εμπειρία σου όσο το επικοινωνείς με τους εν δυνάμει αναγνώστες.

Λέγεται «Πώς κάνει η ζέβρα;» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σιελ, σε εικονογράφηση της Λίας Φωτιάδου. Εγώ είχα την απορία, όταν σκεφτόμουν πώς κάνει το κάθε ζωάκι, και όταν έφτασα στη ζέβρα συνειδητοποίησα ότι δεν ήξερα. Είναι ένα βιβλίο αστείο που μας δείχνει πώς η απορία γίνεται γνώση και που επιβεβαιώνει αυτό που ήδη θα έπρεπε να ξέρουμε μικροί, μεγάλοι, ότι κανείς δεν τα ξέρει όλα. Η ανταπόκριση είναι πολύ γλυκιά. Πάντα χαίρομαι να συναντώ τα παιδιά από κοντά. Ένας μικρούλης, ο Δημήτρης, σε μια παρουσίαση της ζέβρας στην Κυψέλη ήταν κάπως ανήσυχος στην αρχή, όχι πολύ πρόθυμος να συμμετέχει. Τώρα κοιμάται με το βιβλίο αγκαλιά. Και αυτό είναι κάτι…

Ένας συγγραφέας, όταν γράφει για παιδιά ίσως να προσπαθεί να θυμηθεί το δικό του ατόφιο φέρσιμο στην αντίστοιχη ηλικία ίσως να είναι κάτι εύκολο γι’ αυτόν ίσως τίποτε από τα δύο. Τι συμβαίνει όμως;

Δεν μπορείς να ξεφορτωθείς τον εαυτό σου. Εγώ τουλάχιστον δεν μπορώ. Αλλά ο παιδικός εαυτός σου έχει βιώματα όχι μόνο δικά του, αλλά και των άλλων παιδιών γύρω του, οπότε κάπου εκεί μπλέκεται η δική σου με τη γλώσσα των άλλων κι εκείνη των σύγχρονων παιδιών και γεννιούνται άλλοι ήρωες, που η φωνή τους θυμίζει τη δική σου, αλλά δεν είναι.

Γράφεις κάτι τώρα; Τι περιμένουμε τον επόμενο καιρό;

Τώρα μεταφράζω.Έχω γράψει καινούρια πράγματα. Θα υπάρξει μια νέα συνεργασία το 2025 και μια χριστουγεννιάτικη έκπληξη για φέτος.

The post Η συγγραφέας Στέργια Κάββαλου αναπολεί κι εμμένει στην παιδική της ηλικία appeared first on Στεργια Καββαλου.

Οι βαρκούλες είναι παλιές, σκουριασμένες και τρίζουν. Με δυόμιση ευρώ μπαίνεις, κάθεσαι, τραβάς το σχοινί και κάνεις ότι αρμενίζεις πάνω από το τσιμέντο που καίει. Κάθε χρόνο στο ίδιο σημείο. Ρόμπες και καφτάνια στα
αριστερά, χαλβάς Φαρσάλων και γρανίτα στα δεξιά. Και στη μέση, αυτή η αόρατη θάλασσα.

Τη ρωτάω αν θέλει να ανέβει, έχω κάνει ψιλά για τη βόλτα μας στο πανηγύρι. Δεν έχει και πολύ όρεξη αλλά μπαίνει. Φοράει έναν μικρό φόβο στο βλέμμα και ένα καλό φόρεμα για τη γιορτή. Βάζει ελάχιστη φόρα, ρίχνοντας ανήσυχες ματιές στο διπλανό κοριτσάκι που έχει βάλει πλώρη για μεγάλες αποστάσεις. Βγάζω δύο κουνημένες φωτογραφίες και την παίρνω αγκαλιά.

Προχωράμε στους πάγκους. Έχει ζέστη, βραχιολάκια της πλάκας, πλαστικά καλαμάκια, βρακιά, κι άλλα βρακιά, «αληθινά» μαργαριτάρια, σκονισμένα βιβλία, μαχαιράκια του ενός ευρώ, θήκες για το κινητό, ανεμιστηράκια και κάτι κινέζικα γούρια με δράκους. Ο παππούς που ψήνει καλαμπόκι διαμαρτύρεται για τον κόσμο που υπάρχει μεν αλλά που όμως καλαμπόκι δεν τρώει. Είναι λυπημένος, είναι κουρασμένος, αλλά είναι εκεί. I know the feeling.

Ψάχνω για πετσετάκια κουζίνας, σύρμα, και μυγοσκοτώστρες. Θα της άρεσαν της γιαγιάς, θα τα αγόραζε. Τα έχει ακόμη από τις περασμένες χρονιές. Το ξέρω γιατί τα βρήκα όταν ψάχναμε στο σπιτάκι για την ταυτότητά της. Ανακαλύψαμε πολλά vetex, πολλά χαρτικά και κάποια στιγμή και την ταυτότητα. Η φωτογραφία την έδειχνε τόσο νέα… Το αναγραφόμενο επάγγελμα: οικοκυρά.

Η μικρή θέλει να ψαρέψει παπάκια. Το νερό είναι βρόμικο, το ίδιο και τα παπάκια. Ψαρεύει με μια τρύπια απόχη και κερδίζει μια ανορεξική κούκλα. Το καλύτερο πράγμα επάνω της ήταν τα μπλε της μαλλιά. Πιο πέρα συναντάμε έναν συμμαθητή της. Ντρέπεται που τη βλέπει και κρύβεται πίσω από τον μπαμπά του ενώ εγώ ακούω στο μυαλό μου πεντακάθαρα τα λόγια της γιαγιάς: «Τα ψόματα τελειώσανε». Μετά τον Δεκαπεντάρη το μουρμούριζε κάθε μέρα. Βιαζόταν να φύγει το καλοκαίρι, να γυρίσουν όλοι στα σπίτια τους, να προχωρήσει η ζωή.

Όταν γυρνάμε από το πανηγύρι έχει πια νυχτώσει. Η γιορτή έχει σχεδόν τελειώνει. Η Παναγία έχει κοιμηθεί. Η γιαγιά το έκανε λίγες μέρες νωρίτερα κι εμείς έχουμε νυστάξει. Τακτοποιούμε τα μικρά μας ψώνια, η μικρή γνωρίζει την νέα της κούκλα στις παλιές και εγώ ξεκινάω να κλείσω τα παντζούρια. Το μπαλκόνι του γραφείου μου βλέπει στο σπιτάκι της γιαγιάς. Ένα φως έχει μείνει ανοιχτό. Είναι αργά. Έχει ζέστη μα η μικρή επιμένει να σκεπαστεί με τη λευκή της κουβέρτα. Την έχει πλέξει η γιαγιά, με το βελονάκι. Τη θέλει πάνω της, τα μάτια μου με καίνε, τη σκεπάζω και ξανακοιτάω το φως από το σπιτάκι πριν κλείσω και αυτά τα παντζούρια.

Σκέφτομαι ότι είχε δίκιο. Μετά τον Δεκαπεντάρη τελειώνουν τα ψέματα, ο Αύγουστος φεύγει. Ο φετινός θα πάρει μαζί του την κάπνα από τις φωτιές, που έφτασε μέχρι την κρεβατοκάμαρα, τους σβούρους που έφτιαξαν ολόκληρη αποικία μέσα στον εξαεριστήρα, τη θάλασσα στην οποία δεν ξέρω πότε θα ξαναμπώ, τη μορφή της γιαγιάς στην αυλή να βουτάει το παξιμάδι της στο γάλα αμυγδάλου, να ανάβει το φιδάκι, να ποτίζει τη γαρδένια και τον βασιλικό, να τυλίγει ντολμάδες, να βάζει τα πόδια της μέσα στη γεμάτη νερό κόκκινη λεκάνη, να πετάει κοκαλάκια στη Νίνα μιλώντας της μωρουδιακά. Φεύγει μα αφήνει αυτό το μικρό λευκό φως. Σαν σημάδι. Σαν παρηγοριά. Σαν ελπίδα.

The post Καλοκαιρινά διηγήματα: There is a light that never goes out appeared first on Στεργια Καββαλου.