Μπλιαχ! Μυρίζει άσχημα!

Ο Μπαμπάς πρέπει πάλι να μαγειρέψει λαχανικά, αλλά ο Μάρκος ίσως να προτιμούσε μια τάρτα με τρίχες αράχνης! Είναι παράξενο, αλλά στο σπίτι της Γιαγιάς και του Παππού Φι τα λαχανικά είναι πάντα πιο νόστιμα. Και αυτό επειδή είναι «οι απατεώνες των λαχανικών»… τα κρύβουν κάτω από το τριμμένο τυρί, μέσα στις τηγανητές πατάτες, ακόμη και μέσα στα γλυκά! Λοιπόν, Μάρκο, θα ζητήσεις και δεύτερη μερίδα;

Μια σειρά βιβλίων με πρωταγωνιστή τον Μάρκο, ένα μικρό αγόρι που μέσα από όσα του συμβαίνουν, αλλά και τις απορίες που εκφράζει μαθαίνει καθημερινά κάτι καινούριο! Όπως κάθε παιδί! Όπως κι εσύ!

«Όλος ο κόσμος πίστευε ότι τίποτα δεν ήταν πιο εύθραυστο, πιο εφήμερο και ντελικάτο από μια σαπουνόφουσκα. Αλλά έκαναν λάθος. Στη σωστή θερμοκρασία και στο κατάλληλο περιβάλλον, ήξεραν να αντιστέκονται».

Η Οσεάν νιώθει σαν μια σαπουνόφουσκα που κλυδωνίζεται από ένα ρεύμα εχθρικού αέρα. Στα δεκαεννιά της, όσο κι αν υποφέρει που θα αποχωριστεί τη μικρή της αδερφή και όσο κι αν θέλει να μπει στο πανεπιστήμιο του Σικάγο, επιλέγει να ζήσει με τον πατέρα της και να εγκατασταθεί σε μια μικρότερη πόλη. Κανείς δεν καταλαβαίνει την απόφασή της. Όμως η ίδια γνωρίζει ορισμένα μυστικά που καθιστούν οποιαδήποτε άλλη επιλογή απαγορευτική…

H Κλερ μόλις ανακάλυψε ότι είναι έγκυος. Θέλει να το ανακοινώσει σε όλο τον κόσμο, στον φούρναρη, στον ελεγκτή, στον τύπο που την έσπρωξε στις κυλιόμενες και σε εκείνον που έφτυσε τρία χιλιοστά από τα κίτρινα Converse της. Κανείς δεν φαίνεται να προσέχει το μακάριο χαμόγελό της, κι έτσι εκείνη, όπως κάθε Δευτέρα, μπαίνει στη διαφημιστική εταιρεία στις εννιάμισι ακριβώς.

Η Εύα είναι μητέρα τεσσάρων παιδιών, αγαπημένη συγγραφέας και τρυφερή σύντροφος. Δύστροπη και απόμακρη ταυτόχρονα, ταλαιπωρεί την επιμελήτριά της αλλά και όλο τον εκδοτικό οίκο, καθώς βρίσκεται στη διαδικασία συγγραφής του τελευταίου της βιβλίου. Μήπως υπάρχει κάτι που κρύβεται πίσω από την επανειλημμένη αναβολή της να παραδώσει επιτέλους το χειρόγραφό της;

Ένα βιβλίο για την ανάγκη κάθε μαμάς να είναι τέλεια αλλά και τη συνειδητοποίηση ότι τέλεια μαμά δεν υπήρξε, αλλά ούτε και θα υπάρξει ποτέ.

Σε όλη την ποιητική συλλογή του Στίβεν Χέιτον, συναντάμε μια κριτική στάση απέναντι στη μορφή που έχει πάρει ο σημερινός κόσμος αλλά και στην παθητικότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η πολύμορφη παθογένειά του. Με τη συνέργεια της ποίησης των άλλων, με την παράλληλη ενσωμάτωση του σήμερα στο τότε, βαδίζοντας πάνω στα βήματα ζώντων και τεθνεώτων, ο ποιητής προβληματίζεται, αγωνιά, εντοπίζει, κατακρίνει, ερμηνεύει τον κόσμο και προτείνει.

Όμως το ξύπνημα αργεί.
Στην πρώιμη νύχτα της ζωής, με το σούρουπο
να διπλασιάζεται σε ένα ακίνητο εκτάριο από κώνειο,
λάρικα, κόκκινο κέδρο, μπορείς να ανακατευτείς
από το αυτοπροκαλούμενο κώμα και να ατενίζεις
για χρόνια μέσα στο μυαλό.

Επιστρέφοντας από την κηδεία του πατέρα του, ο αφηγητής αρχίζει να διαβάζει το ημερολόγιο που κρατούσε εκείνος όταν ήταν στρατιώτης στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ημερολόγιο είναι πολύ μικρό, σχεδόν απρόσωπο, αλλά αυτό ακριβώς είναι που τον ωθεί να επανεξετάσει την προσωπική σχέση που είχε μαζί του. Ο πατέρας του, τον οποίο ο αφηγητής γνώρισε ως ανάπηρο -είχε τραυματιστεί στο πόδι σε ατύχημα με τη μοτοσικλέτα-, προσπαθούσε πάντα να πείθει τους γύρω του ότι ήταν αρκετά σκληρός για να αντέχει όλες τις δυσκολίες, και προσπάθησε να μεγαλώσει τον γιο του με τον ίδιο τρόπο.
Ο αφηγητής επισκέπτεται ξανά το παρελθόν του πατέρα του αλλά και το δικό του για να προσπαθήσει να βρει ρωγμές σε αυτό το προσωπείο, να βρει σημάδια αδυναμίας και εκφράσεις συναισθημάτων. Αυτό γίνεται ευκαιρία ώστε να αναλογιστεί τη δική του ανατροφή και το πώς μεγάλωσε για να γίνει άντρας. Συμβάντα από το παρελθόν ανακαλούνται για να ρίξουν φως στο θέμα.
Η νουβέλα Εις το όνομα του πατρός (και του υιού) έχει μεταφραστεί σε δέκα γλώσσες.

Η ποίηση του Α.Φ. Μόριτζ σε αφήνει κατάπληκτο. Όχι μόνο χάρη στη γενναιοδωρία της. Κυρίως επειδή η ποίηση του Μόριτζ σε συντροφεύει, σε αγγίζει βαθιά, μπαίνει μέσα σου. Πετυχαίνει όλα τα παραπάνω παραμένοντας δυνατά δεμένη με τη φυσική πραγματικότητα του Τορόντο, την πόλη του ποιητή, τα περίχωρα του Νάιλς στο Οχάιο, τη γενέτειρά του, ή με οποιονδήποτε τόπο και χρόνο μπορεί ο ποιητής να μοιραστεί με άλλους.

Κάποιες φορές ένας άντρας νιώθει ότι ένα αγόρι
φεύγει από μέσα του
και κλείνει την πόρτα. Ύστερα, γυρίζοντας προς
το παράθυρο,
ο άντρας μπορεί να το κοιτάζει, να μικραίνει όλο
και περισσότερο,
μακριά κάτω στο μονοπάτι που χύνεται απαλά
μέσα από τον απότομο λόφο. Περπατάει
στη θάλασσα,
μια λευκή και κίτρινη θάλασσα: ένα
πορτοκαλοκίτρινο κύμα
βρέχει τον μηρό του, ο αφρός του άγριου καρότου
και το λινάρι από τους λοβούς που σκάνε διστάζει,
συστρέφεται, ξετυλίγεται.
Βυθίζεται εκεί, επιστρέφει, στον πυρήνα
και τη σπείρα του νερού, ένα ρυάκι που κυλάει μέσα
στον ωκεανό των πραγμάτων…
…όταν ο ήλιος δύσει θα γυρίσει στο σπίτι.

O Πατ Μπόραν πρέπει να διαβαστεί για την υψηλή αισθητική και ακρίβεια της τέχνης του, η οποία με βάθος και ευγένεια μεταπλάθει μνήμες, εικόνες και συναισθήματα σ’ ένα ποιητικό ταξίδι όπου αφετηρία και προορισμός ταυτίζονται: είναι η ίδια η ποίηση και οι χιλιάδες κρυμμένες εικόνες πίσω από αυτήν.

Τα παιδιά των αλκοολικών
γίνονται εξαιρετικοί ηθοποιοί
σε διαλυμένα σπίτια, πληγωμένα σπίτια
μαθαίνουν από μικρή ηλικία
να εξαπατούν, να αποφεύγουν
την προσοχή, και όταν όλα τα άλλα αποτυχαίνουν
να δείχνουν θάρρος.

Πρόλογος: Ελένη Τζατζιμάκη

*

Ο Πατ Μπόραν (Pat Boran) είναι Ιρλανδός ποιητής κι εκδότης. Γεννήθηκετο 1963 στο Portaloise, εδώ και αρκετά χρόνια όμως είναι κάτοικος Δουβλίνου. Έχει τον εκδοτικό οίκο Dedalus Press που ειδικεύεται στη σύγχρονη ιρλανδική ποίηση. Παράλληλα εκδίδει ποιητές απ’ όλο τον κόσμο σε αγγλική μετάφραση. Μέχρι το 2007 ήταν διευθυντής του ετήσιου Writer’s Festival του Δουβλίνου. Υπήρξε ραδιοφωνικός παραγωγός της εβδομαδιαίας εκπομπής ποίησης “The poetry programme” στο κανάλι RTÉ Radio 1. Το 1989 τιμήθηκε με το βραβείο ποίησης Patrick Kavanagh. Το 2008 με το βραβείο ιρλανδικής ποίησης Lawrence O’ Shaughnessy. Έχει εκδώσει εννιά ποιητικές συλλογές, μια συλλογή διηγημάτων, ένα παιδικό βιβλίο, τη μελέτη Σύντομη Ιστορία του Δουβλίνου και μια χιουμοριστική αυτοβιογραφία. Έργα του έχουν μεταφραστεί στα Ιταλικά, τα Πορτογαλικά, τα Ουγγρικά και τα Μακεδονικά. Έχει συντονίσει εργαστήρια συγγραφής σε όλη την Ιρλανδία, ενώ έχει εκπροσωπήσει τη χώρα του σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ ποίησης και λογοτεχνίας. Πειραματίζεται με το βίντεο και έχει δημιουργήσει τη σειρά βιντεοποιημάτων με τίτλο “PoemCards”.